1928‘de Amerika‘da fakirliğin üstesinden gelmek konusunda herhangi bir ülkenin tarihinde hiç olmadığı kadar zafere yakın olduğunu belirten cumhurbaşkanı Herbert Clark Hoover‘ın sözüne duyulan güven bir yıl kadar sürdükten sonra, 24 Ekim 1929‘da Kara Perşembe olarak adlandırılan günde Amerika tarihinin en büyük bunalımı gerçekleşti.

Wall Street Borsası çöktü. Sonucunda işsiz sayısı 13.000.000’a yaklaştı. Bir New Yorklu aile Central Park’ta bir mağaraya taşındı. St.Louis’de kutulardan ve hurda metalden yapılmış kulübelerde 1.000’den fazla kişi yaşıyordu. Çöküşün etkileri 1932’ye kadar sürdü ve bu süreçte sanayi üretimi %45 düşerken, 5.000 banka piyasadan çekildi. Peki bunalım nasıl oluştu?

Atlatılan savaşın ardından, radyonun icat edilmesi ve diğer gelişmelerin etkisi ile artan bolluk sebebiyle borsa üzerinde çok fazla spekülasyon yaratıldı ve milyonlarca insana hisse senedi alımı teşvik edildi. Orta sınıftan olanlar kaybedecek çok şeyleri olmasına rağmen, bu senetlere çok fazla yatırım yapıyordu.

Hisse senedi almak için kullandıkları parayı ödünç almak için o hisselerin değerini teminat olarak gösterdiler. Bunun sonucunda ortaya ekonomik bir balon çıktı ve Ekim 1929’da 14 milyar dolarlık hisse kaybı yaşandı. Bu paniğin sonucunda ortaya çıkan hisselerin elden çıkarma işlemlerinin hızına New York Borsası yetişemiyordu.

John Lloyd ve John Mitchinson’un yazdığı The Second Book of General Ignorance (2010) adlı kitapta ifade edilene göre, bu ekonomik panikten sonraki birkaç saat içinde gazeteciler Wall Street’te dolaşıp gökdelenlerden atlayan yıkılmış yatırımcılarla ilgili haberleri yakalamaya çalıştılar.

Hatta 11 adet yatırımcının kendilerini çoktan öldürdüğünü ve Wall Street’te çatıda çalışmakla görevli bir adamın yanlışlıkla atlamak üzere olan bir finansçı zannedilmesi gibi haberlerin bir dedikodudan ibaret olduğu New York Times tarafından ifade edildi.

1920’den sonraki on yıl içerisinde New York’ta yüksek bir yerden atlayarak intihar etmek yaygın bir durum haline geldi. Bu dönemde New York Times’e yüzlerce intihar teşebbüsü rapor edildi; ancak bunlardan sadece dört tanesi çöküşle ilgiliydi ve sadece ikisi Wall Street’te gerçekleşti. Bunlardan biri tahvil yöneticiliği yapan Borowski ve diğeri ise bir meyve-sebze toptancısı olan Cutler‘di.

Ekonomik durgunluklar genel olarak insanları intihara sürükler. Amerika ve İngiltere’de 1929’daki çöküşten sonra intihar oranlarında yüksek artışlar görülmüştü. Aynı durum yakın dönemlerdeki ekonomik sıkıntının olduğu dönemlerde de tekrarlanmıştır. İşsizlik oranlarındaki artış ve meydana gelen ekonomik bunalım; ekonomistlerden ve finans alanında çalışanlardan ziyade daha çok diğer insanları intihara sürüklemiştir.

Not: Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi edinmek için BBC’nin The Great Crash adlı belgeselini izleyebilirsiniz.

Kaynak: BBC


Emoji ile Tepki Ver

Ontrava Bülten

Bültenimize abone olmak için E-Posta adresinizi bırakın.

Spam yapmayacağız, söz veriyoruz.

Yorum Yap